«Κωνσταντινούπολις: Η Πόλη μέσα από το φωτογραφικό φακό του Αχιλλέως Σαμαντζή και του Ευγενίου Δαλεζίου»




Ένα μωσαϊκό της Κωνσταντινούπολης στο πέρασμα του 20ου αιώνα. Το Σισμανόγλειο Μέγαρο του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη υποδέχεται από τις 15 Μαΐου έως τις 20 Ιουνίου 2012 μία μεγάλη φωτογραφικὴ συλλογὴ που αποτυπώνει όψεις της πιο σαγηνευτικής πολιτείας του κόσμου, κατὰ τις αρχές του 20ου αιώνα. Να την παρουσιάσει κανεὶς είναι κάτι απλό, ταυτόχρονα δε και πολύπλοκο. Απλό, διότι παρασύρει ευχάριστα αυτὸν που την διατρέχει σε διαδρομὲς μαγευτικὲς ενὸς κόσμου με μεγάλη σημασία για την Ρωμιοσύνη. Ταυτόχρονα όμως πολύπλοκο μόλις επιχειρήσεις την αποκρυπτογράφηση, μόλις επιχειρήσεις να επιστρατεύσεις την λογική, ώστε να καταλήξεις σε μία ερμηνεία. Διότι η φωτογραφία, μέσα απὸ αυτὸ που δείχνει, αποκαλύπτει εξ ίσου και αυτὸν που την τράβηξε.

Στην περίπτωση μας έχουμε να κάνουμε όχι με έναν, αλλὰ με δύο φωτογράφους, που ανήκουν σε διαφορετικὲς γενεές. Τον Αχιλλέα Σαμαντζή, που είναι ο λήπτης των περισσοτέρων και ποιοτικώς καλλιτέρων φωτογραφιών, και τον άνδρα της κόρης του, Ευγένιο Δαλέζιο (Eugène Dalleggio d’Alessio), ερασιτέχνη φωτογράφο.

Ο Αχιλλεὺς Σαμαντζὴς γεννήθηκε στην Πόλη το 1870 και έφυγε απ’ αυτήν το 1936. Ήταν αδιαμφισβήτητα ο χαρακτηριστικὸς τύπος του κωνσταντινουπολίτη μεγαλοαστού και υπήρξε φωτογράφος του Σουλτάνου και των οθωμανών πριγκήπων. Ήταν  όμως κοσμοπολίτης, χωρὶς λεβαντινισμό. Ευρωπαίοι και ευρωπαΐζοντες είναι απόντες απὸ τον φακό του, όπως επίσης είναι σχεδὸν απὸν το δυτικότροπο Σταυροδρόμι. Χωρὶς αμφιβολία, λατρεύει την Πόλη. Ολόκληρη την Πόλη, την πολυεθνικὴ και πολυθρησκευτικὴ μητρόπολη, την πολυπρόσωπη τότε πόλη «μειονοτήτων». Απαθανατίζει τα κτίρια και τους ανθρώπους της, τις γενικότερες απόψεις της και τις εξοχές της, τα Βυζαντινά μνημεία της, αλλά και πολιτικά γεγονότα που συγκλόνισαν την Πόλη στις αρχές του 20ου αιώνα. Η Πόλη τον μαγνητίζει και τον καθοδηγεί. Οι φωτογραφὶες αποτελούν επομένως ένα είδος εσωτερικού μονολόγου της, έναν κατοπτρισμό, χωρὶς προσπάθεια ερμηνείας. Μάταια επομένως θα αναζητούσε κανεὶς στην φωτογραφικὴ συλλογὴ την επιτήδευση και την προσποίηση των orientalistes καλλιτεχνών, που βλέποντας τα πράγματα απὸ απόσταση, παραμένουν ουσιαστικὰ ξένοι προς τον χώρο που επιχειρούν να περιγράψουν. Η ματιὰ του Σαμαντζή είναι ματιὰ αυθόρμητη και εσωτερικὴ προς έναν κόσμο θέασης που είναι ταυτοχρόνως και ένας εξ ίσου οικείος χώρος ψυχής. Μένει έτσι πέρα για πέρα αληθινὸς και η Πόλη ξετυλίγεται στον φακό του όπως ακριβώς ήταν.

Ο Ευγένιος Δαλέζιος ανήκοντας στην επομένη γενεά, συνειδητὰ προσπαθεί να διασώσει αυτή την κληρονομιά της μνήμης, μέσα απὸ την συγκέντρωση της φωτογραφικής συλλογής του πεθερού του, στην οποία προσθέτει και πολλὲς δικές του φωτογραφίες. Κάνοντας αλλεπάλληλα ταξίδια στην Πόλη, έως την δεκαετία του 1960, τα οποία ζωντάνευαν κάθε φορὰ και συγκεκριμενοποιούσαν την μνήμη, κατάφερε να διασώσει την μνήμη του Αχιλλέως Σαμαντζή ως σημαντικού φωτογράφου, αλλὰ και την μνήμη της ίδιας της Πόλης, όπως αυτὴ ήταν τα ύστατα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

 

Διεύθυνση: Σισμανόγλειο Μέγαρο, İstiklal cad. No.: 60
Διάρκεια έκθεσης: 15 Μαΐου – 20 Ιουνίου 2012
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα – Παρασκευή: 15.00 – 20.00
Σάββατο – Κυριακή: 12.00 – 19.00




Ξενοδοχεία στην Κωνσταντινούπολη


Ξενοδοχεία στη Σμύρνη


Ξενοδοχεία στην Καππαδοκία