Erotokritos: Bir Girit Destanı

Yazıldığı tarih tam olarak bilinmemekle birlikte Giritli Vitsentzos Kornaros’un, “Erotokritos” adlı destansı şiirini 17. Yüzyılın başlarında yazmış olduğu tahmin ediliyor. Yazar, Sitia doğumlu, ancak hayatının büyük bölümünü Venedik Krallığı egemenliğindeki Handaka’da ( Kandiye- İraklion) geçirmiş. Destanın tarihsel arkaplanı, Handaka’nın (Kandiye) henüz Osmanlı İmparatorluğunun topraklarına dahil olmadığı bir döneme işaret ediyor.

“Erotokritos” destanı ilk kez 1713 yılında Venedik’te kitap olarak basılmış. Sonra başta Yunanca olmak üzere çok çeşitli dillerde birçok kez baskısı yapılmış. Biz “Erotokritos” destanının 1713 tarihli ilk baskısının ve bulabildiğimiz diğer bazı baskılarının kitap kapaklarını kitabımıza ekledik, ilginize sunuyoruz.

Vitsentzos Kornaros’un, konusu kahramanlık ve aşk olan bu uzun şiiri Homeros’un “İlyada ve Odissea”sı gibi, İngilizlerin “Beowolf” u, Fransızların “Roland’ın Şarkısı” gibi evrensel nitelikli destan şiir örneklerinden biridir. Bu nedenle çok geniş bir coğrafyada bilinmiş, terennüm edilmiş, incelemelere ve resim sanatına konu olmuştur. Bunlardan biri, 19. yy. sonlarında yaşayan Midilli’li ünlü naif ressam Mihail Teofilos’un “Erotokritos ve Aretussa” adlı tablosudur. Biz bu tabloyu kitabımıza kapak yaptık.

“Erotokritos” isimli bu lirik uzun şiiri, Akdeniz halklarının çoğu gibi Giritli Müslüman Türkler de bilir ve ezbere söylerlermiş. LMV’nin Giritlilerle ilgili yaptığı alan çalışmalarında birçok yaşlı Giritli bize bu destandan parçaları ezbere okudu. Bunların içlerinde Sökeli Ali Uğurel’in bize bu uzun şiiri, vezin ve kafiyesine uygun bir melodiyle ezberden okuması ve Girit’ten getirdiği bir “Erotokritos” kitap baskısını göstermesi LMV için önemli bir kazanımdı. Biz de hem Ali Uğurel’in bir fotoğrafını hem de ona ait “Erotokritos” kitabının kapağını sizlerle paylaşıyoruz.

“Erotokritos” un dili 17. yy Girit Rumcası, özellikle de Sitia ağzı olduğu için çevirisi özel bir özen gerektiriyordu. Birçok sözcük bugün sadece bazı Girit köylerinde ve halen Giritli Müslümanlar tarafından kullanılıyor. Bu nedenle “Erotokritos” çevirisini ve transkripsiyonunu Giritli hocamız Prof. Hakkı Bilgehan’ın üstlenmiş olması bizim için bir ayrıcalıktı. Bu ayrıcalığı paylaşıma dönüştürmenin haklı gururu ve sevinciyle sizlere eşsiz güzellikteki bu Girit destanını sunuyor ve keyifli okumalar diliyoruz.

Vitsentzos Kornaros; Çeviren: Hakkı Bilgehan
Lozan Mübadilleri Vakfı;

İstanbul, 2011, 1. baskı, 21 x 30 cm, Türkçe, Karton Kapak.
ISBN No: 9786058870666

Lozan Mübadilleri






Ξενοδοχεία στην Κωνσταντινούπολη


Ξενοδοχεία στη Σμύρνη


Ξενοδοχεία στην Καππαδοκία