«Στις μυλόπετρες της ιστορίας»: H Χρύσα Σπυροπούλου γράφει για το μυθιστόρημα του Αχμέτ Όζγκιουνες «Ο άγγελος της ομορφιάς»




o_aggelos_tis_omorfias

Αχμέτ Όζγκιουνες, Ο άγγελος της ομορφιάς,
μετάφραση Θάνος Ζαράγκαλης, Πατάκης 2014


Στις μυλόπετρες της ιστορίας

Της Χρύσας Σπυροπούλου

Ο συγγραφέας Αχμέτ Όζγκιουνες γεννήθηκε στο χωριό Ταλάς της Καππαδοκίας το 1945 και σπούδασε στο πολυτεχνείο της Άγκυρας, του Λονδίνου και του Σαν Φρανσίσκο. Ενδιαφέρον και έκπληξη προκαλεί η επιλογή του να ασπαστεί τον χριστιανισμό και να γίνει μέλος της ορθόδοξης κοινότητας του Νεοχωρίου της Πόλης. Για να γίνει αυτό κατανοητό, ωστόσο, πρέπει να γνωρίζουμε τις ιδιαιτερότητες της περιοχής όπου γεννήθηκε, μιας και στο χωριό Ταλάς, την Μουταλάσκη,  το οποίο απέχει μόλις 16 χιλιόμετρα από την Καισάρεια, ζούσαν τουρκόφωνοι χριστιανοί ορθόδοξοι από τον 16ο αιώνα, ενώ κατά τον 19ο αιώνα  λειτουργούσαν λέσχες, με την ονομασία « Ελλάς», οι οποίες είχαν φιλεκπαιδευτικό χαρακτήρα.

Γεννημένος, λοιπόν, σε ένα τόπο που φέρει αυτήν την βαριά παράδοση, ο συγγραφέας επιλέγει στο πρώτο του μυθιστόρημα, με τον τίτλο στα τουρκικά Ξανθό αστέρι, να μιλήσει για τις συναντήσεις των λαών, των θρησκειών, των γλωσσών, υπό την μορφή μιας αισθηματικής ιστορίας. Λαοί από τα βάθη της Ασίας πλησιάζουν τα ευρωπαϊκά σύνορα, Ρωμαίοι, Έλληνες, Βυζαντινοί, Αρμένιοι, Εβραίοι, Βούλγαροι, Σέρβοι, Ρώσοι, Ουκρανοί, Κιρκάσιοι, Τουρκομάνοι, Ουζμπέκοι, Μογγόλοι, διάφορες Τουρκικές φυλές, και προσπαθεί ο ένας να επικρατήσει του άλλου, ώσπου οι διαφορές να γίνονται δυσδιάκριτες σε ορισμένες περιπτώσεις, γιατί κάποιοι προσαρμόζονται στις αλλαγές, ο πιο ισχυρός επιβάλλεται σ’ εκείνους που έχουν πιο αδύναμα πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Και από μακριά, από την Δύση, ακούγονται οι καινούριες ιδέες του Διαφωτισμού που άλλους εμπνέουν, άλλους τους αφήνουν αδιάφορους.

Το μυθιστόρημα ξεκινά με τις αναφορές του αφηγητή σε μια οικογένεια που κατοικούσε στην πολυπολιτισμική κοινωνία της Θεσσαλονίκης, την δική του οικογένεια, με προγόνους που έζησαν τον 14ο αιώνα ως στρατηγοί στον βυζαντινό στρατό.  Καλλιεργημένος, με νομικές  σπουδές στο Παρίσι, περιγράφει τις ρίζες της οικογένειάς του, από το 1875, αλλά παράλληλα αποδίδει το ιστορικό φόντο πολλών περιόδων, μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα, με τις μεγάλες καταστροφές και την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923-24. Παρεμβάλλεται, πριν από τις τελευταίες σημειώσεις του συγγραφέα, σε τριτοπρόσωπη αφήγηση, η ερωτική ιστορία της δυναμικής μητέρας του αφηγητή με έναν Οθωμανό άρχοντα, με εξίσου ισχυρή προσωπικότητα, που ήταν κάποτε παντρεμένος με την αδερφή του σουλτάνου. Ίντριγκες, πάθη, μια σειρά από βίαια γεγονότα, συνιστούν τη ζωή στο παλάτι και στις κοινότητες όσων βρίσκονται κοντά στην εξουσία, ενώ η διδασκαλία του Μεβλανά Ρουμί  καλεί τους ανθρώπους σε μια κοινή πορεία, ανεξαρτήτως θρησκείας, για να κατακτηθεί η αγνότητα της ψυχής, απαλλαγμένη από τις ανθρώπινες αδυναμίες.

Στο τελευταίο κεφάλαιο, ο ίδιος ο συγγραφέας πια, κάνει μια σύντομη αναδρομή από την στιγμή της πρώτης εμφάνισης των Τούρκων τον 6ο αιώνα στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας μέχρι την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.  

Η γραφή είναι λιτή – δεν την προδίδει η συνετή απόδοση στην γλώσσα μας που έγινε από τον Θάνο Ζαράγκαλη -, ενώ η θεματολογία που αφορά στις ρίζες και στην αναζήτησή τους, φέρνει στο νου, τηρουμένων των αναλογιών, τα έργα της Ελίφ Σαφάκ Οι 40 κανόνες της αγάπης και του Αχμέτ Ουμίτ Η πύλη του δερβίση.


Η κ. Χρύσα Σπυροπούλου είναι κριτικός λογοτεχνίας και συνεργάζεται με την εφημερίδα «Η Καθημερινή» και το περιοδικό ΤΑ ΠΟΙΗΤΙΚΑ. Τα δύο τελευταία βιβλία της είναι μυθιστορήματα μυστηρίου για νέους: Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας, Καστανιώτης 2013 και Το μυστήριο της Κωνσταντινούπολης, Καστανιώτης 2015.

 




Ξενοδοχεία στην Κωνσταντινούπολη


Ξενοδοχεία στη Σμύρνη


Ξενοδοχεία στην Καππαδοκία